Η Ελλάδα συγκαταλέγεται σταθερά ανάμεσα στους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως. Ωστόσο, τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat (2025) για τον δείκτη "Inability to afford paying for one week annual holiday away from home" αναδεικνύουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα για τους ίδιους τους κατοίκους της χώρας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το 2024, το 46,0% των ατόμων ηλικίας 16 ετών και άνω δηλώνει ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να πραγματοποιήσει μία εβδομάδα διακοπών μακριά από το σπίτι κατά τη διάρκεια του έτους. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από τη Ρουμανία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται στο 58,6%. Αντίθετα, στο Λουξεμβούργο μόλις το 8,9% των πολιτών δηλώνει ότι αδυνατεί να καλύψει αυτό το κόστος, ενώ ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά καταγράφονται επίσης στη Σουηδία (11,6%) και στην Ολλανδία (13,0%).
Με μια πρώτη ματιά, οι διαφορές αυτές μοιάζουν εντυπωσιακές. Στην πραγματικότητα, όμως, αντανακλούν κυρίως τις μεγάλες αποκλίσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και όχι τις προσωπικές επιλογές των πολιτών ως προς τις διακοπές. Ο συγκεκριμένος δείκτης αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής έρευνας EU-SILC και χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει μια συγκεκριμένη μορφή υλικής και κοινωνικής στέρησης: κατά πόσο ένα νοικοκυριό μπορεί να καλύψει βασικές δαπάνες που θεωρούνται φυσιολογικές για το ευρωπαϊκό επίπεδο διαβίωσης, όπως μία εβδομάδα διακοπών εκτός κατοικίας.
Η θέση της Ελλάδας δεν αποτελεί μεμονωμένο στατιστικό εύρημα. Οι χώρες που εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά είναι κυρίως οικονομίες με χαμηλότερα εισοδήματα ή χώρες που επηρεάστηκαν έντονα από μακροχρόνιες οικονομικές κρίσεις και υψηλό πληθωρισμό. Στη Ρουμανία, όπου το ποσοστό φτάνει το 58,6%, τα εισοδήματα παραμένουν από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τη σημαντική οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών. Η Βουλγαρία, με ποσοστό 41,4%, παρουσιάζει αντίστοιχα χαρακτηριστικά.
Η Ελλάδα αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση. Παρότι το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι υψηλότερο από αυτό αρκετών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, η μακρά περίοδος δημοσιονομικής κρίσης, η αργή ανάκαμψη των πραγματικών μισθών και η σημαντική αύξηση του κόστους ζωής τα τελευταία χρόνια έχουν περιορίσει αισθητά το διαθέσιμο εισόδημα πολλών νοικοκυριών. Παράλληλα, οι δαπάνες για στέγαση, ενέργεια και τρόφιμα απορροφούν πλέον μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο για προαιρετικές δαπάνες, όπως οι διακοπές. Ο δείκτης της Eurostat δεν μπορεί να αποδώσει ποσοτικά τη συμβολή κάθε παράγοντα, ωστόσο η εικόνα είναι συμβατή με μια γενικότερη πίεση στην αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών.
Στον αντίποδα, οι χώρες με τα χαμηλότερα ποσοστά χαρακτηρίζονται από υψηλότερα εισοδήματα, ισχυρότερα συστήματα κοινωνικής προστασίας και μικρότερη εισοδηματική ανασφάλεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι πολίτες μπορούν εύκολα να κάνουν διακοπές, αλλά ότι η αδυναμία κάλυψης αυτής της δαπάνης αφορά σχετικά μικρό μέρος του πληθυσμού.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η εικόνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρουσιάζει βελτίωση. Το 2024, το 27,0% των κατοίκων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αντέξει οικονομικά μία εβδομάδα διακοπών, έναντι 28,5% το 2023 και περίπου 37,6% το 2014. Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι, συνολικά, το βιοτικό επίπεδο στην Ευρώπη έχει βελτιωθεί την τελευταία δεκαετία, αν και η πρόοδος δεν κατανέμεται ομοιόμορφα μεταξύ των κρατών-μελών.
Είναι σημαντικό, τέλος, να γίνει μια διευκρίνιση σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας του δείκτη. Η Eurostat δεν μετρά πόσοι πολίτες τελικά πήγαν διακοπές ούτε αξιολογεί αν μια χώρα είναι ακριβός ή φθηνός τουριστικός προορισμός. Ο δείκτης καταγράφει αποκλειστικά το ποσοστό των ανθρώπων που δηλώνουν ότι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν μία εβδομάδα διακοπών εκτός κατοικίας. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται διεθνώς ως δείκτης υλικής ευημερίας και οικονομικής δυνατότητας των νοικοκυριών.
